منظور از پی کنی و گودبرداری انجام عملیات خاکی برای کندن محل پی ساختمان ها و دیوار های حایل ، لوله ها ، پایه پل ها در محوطه ساختمان و نظایر آن با دست یا ماشین آلات مناسب طبق رقوم های خواسته شده در نقشه ها و دستور العمل دستگاه نظارت است. درکلیه مراحل پی کنی و گودبرداری خاک هایی که از چسبندگی مناسبی برخوردار هستند به جهت اقتصادی ، بهتر از از جبهه خاکبرداری ( دیواره پی کنی) به عنوان قالب استفاده گردد.

پی کنی باید طبق نقشه ، مشخصات و دستورالعمل دستگاه نظارت در ابعاد و اندازه خواسته شده انجام شود. پی کنی بیش از ابعاد عمودی و افقی از لحاظ اقتصادی و اجرایی مقرون به صرفه نمی باشد. در صورتی که از جبهه ی خاکبرداری شده برای اجرای کار های بتنی با تمهیدات لازم (استفاده از پلاستیک و …) نتوان استفاده نمود و بستن قالب اجتناب ناپذیر باشد می توان با تایید دستگاه نظارت به میزان مورد نیاز و حداکثر ۷۰ سانتیمتر در پایین ترین نقطه به ابعاد پی کنی اضافه نمود .

در هنگام استفاده از ماشین آلات در عملیات خاکبرداری لازم است تا ۱۵ سانتیمتر رقوم نهایی گودبرداری با دست صورت گیرد تا رقوم و شیب های داده شده در نقشه های اجرایی تنظیم و رگلاژ شود. محل های پی کنی باید از نفوذ آب برف  ، یخ یا پرشدن با هرگونه مصالح و ضایعات محفوظ شوند. به منظور جلوگیر از نفوذ آب بسته به مورد باید از روش های متداول نظیر احداث دیوار آب بند ، پلاستیک ، سپر کوبی ، انحراف مسیر آب زهکشی ، پمپاژ و … استفاده شود.

انواع سازه هاي نگهبان در گودبرداري :

۱ .روش مهار سازي

۲ .روش دوخت به پشت

۳ .دیواره ي دیافراگمی

۴ .مهار متقابل

۵ .اجراي شمع

۶ .سپر کوبی

۷ .اجراي خرپا

۸ .روش پلکانی یا منبري

۹ .روش جزء به جزء

از روش هاي فوق، روش ها ي اجراي شمع، مهار متقابل، سپر کوبی، اجراي خرپا و روش پلکانی متداول می باشد که مختصرا به توضیح آنها پرداخته می شود.

اجراي شمع :

در این روش قبل از گودبرداری محل شمع ها در حریم زمین گود به فواصل ۳ تا ۵ متر مشخص و اقدام به حفر چاه هایی معمولا به قطر ۸۰ الی ۱۰۰ سانتیمتر عمق این چاه ها به اندازه ارتفاع گود برداری بعلاوه ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر ارتفاع گود براي اصول طول گیرداري لازم می باشد. سپس توسط آرماتور هاي طولی و خاموت هاي دور پیچ، چاه کنده شده را مسلح و بتن ریزي می کنیم و اقدام به گودبرداری با رعایت حریم شمع ها می کنیم. از مزیت هاي این روش می توان به سرعت بالاي عملیات اجرایی، پایین بودن هزینه عملیات در پروژه هاي بزرگ و دست و پا گیر نبودن اشاره کرد.

استفاده از این روش تا عمق ۵ متر اقتصادي می باشد و براي گودبرداری هاي با عمق زیاد می توان از مهار مایل اتکا به شمع استفاده کرد. تا اجراي شمع بتنی مقرون به صرفه باشد. همچنین از شمعهاي پیش ساخته می توان به جاي شمع هاي درجا بهره برد. ولی در پروژه هاي شهري بدلیل مشکلات اجرایی، شمع ها باید بصورت درجا اجرا شود.

مهار متقابل :

این روش مشابه مهار شمع است. با این تفاوت که در داخل چاهک ها بجاي بتن و میلگرد، پروفیل هاي فولادي H یا شکل را مطابق با محاسبات و نقشه هاي اجرایی قرار می دهیم.

عمق چاه هاي مانند روش اجراي شمع می باشد، ولی طول پروفیل ها را طوري انتخاب می کنیم که انتهاي فوقانی آن تا حدي بالاتر از تراز فوقانی گود قرار گیرد. سپس قسمت فوقانی پروفیل را به کمک تیر یا خرپاهایی به یکدیگر متصل می کنیم و آنگاه اقدام به گودبرداری می کنیم. اگر عمق گود تا حدي پایین تر رفت، میتوان براي اطمینان بیشتر، در نقاط دیگري از ارتفاع پروفیل قائم نیز سیستم مهار متقابل را اجرا کرد. همچنین در سیستم مهار متقابل، باید در جهت عمود بر سیستم یا همان جهت عمود بر طولی استفاده کرد.

براي اطمینان از پایداري پروفیل ها میتوان قسمت هاي تحتانی پروفیل که در پایین ترین تراز چاه قرار دارد را حداقل تا عمق ۱ متر مسلح و بتن ریزي کرد. این روش در گودبرداری هاي با عرض کم مناسب میباشد و از مزیت ها ي آن می توان سرعت اجراي بالا، هزینه کمتر و جا گیر نبودن را اشاره کرد

روش سپر کوبی:

این روش در مواردي که خاك محل خیلی سست و ریزشی است، و اطراف محل گودبرداری داراي فضاي کافی براي کارکردن دستگاه سپر کوب (چکش) باشد، بهتر است مورد استفاده قرار گیرد. در این روش ابتدا در اطراف گود سپر ها را با احتساب طول گیرداري در زمین می کوبیم و سپس اقدام به گود برداری می کنیم. در خاك هاي سست و در گودبرداری هاي با ارتفاع و عرض زیاد، باید از پشت بند ها و قید هاي فشاري فلزي استفاده شود.

اجراي خرپا:

یکی از روش هاي متداول اجراي سازه هاي نگهبان، اجراي خرپا است که این روش در مناطق شهري کاربرد دارد. جهت اجراي خرپاي سازه نگهبان، دو روش مورد استفاده قرار می گیرد. در روش اول که مطمئن تر ولی اجراي مشکل تري دارد، ابتدا مانند روش اجراي شمع، چاه هاي دستی در محل عضو هاي قائم خرپا حفر می کنیم. این چاه ها مانند روش هاي قبلی است و انتهاي چاه ها را به طول کافی آرماتور بندي کرده و عوض قائم خرپا را در بیرون آن قرار میدهیم و سپس بتن ریزي میکنم.

حد فاصل بین پروفیل قائم و خاك را به نحو مناسبی با مصالح ساختمانی پر میکنیم ( آجر چینی با ملات ماسه سیمان) سپس خاك قسمتها ي وسطی پلان را گودبرداری کرده و حریم همسایه ها را هم با شیب مناسبی خاك برداري می کنیم. سپس فونداسبون عضو مایل خرپا را اجرا کرده و عوض مایل خرپا را از یک طرف به بالاي عضو قائم و از طرف دیگر به صفحه فونداسیون اجرا شده در امتداد شیب خاك متصل می کنیم و خاك برداري قسمت شیبدار را مرحله به مرحله از بالا به پایین انجام میدهیم و به طبع آن عضو هاي افقی و قطري خرپا را وصل میکنیم.

روش پلکانی یا منبري :

در این روش ابتدا وسط پلان را بصورت شیبدار خاك برداري می کنیم سپس محل پلکان ها را با توجه به پلان فونداسیون در فواصل حداکثر ۶ متر و به عرض کافی خاك برداري می کنیم. آن گاه پلکان ها را با استفاده از اجر یا لاشه سنگ و با ملات خاك و گل بصورت پلکان وزنی در مقابل حریم خاك برداري و در محل کنده شده اجرا می کنیم. و در نهایت خاك برداري سایر قسمت ها را به اتمام رسانده و حدالامکان دیوار حائل دائمی را سریعتر اجرا می کنیم و در صورت استفاده از آجر با ملات ماسه سیمان، عیار سیمان مصرفی در حد ۱۰۰ کیلو گرم بر متر مکعب استفاده شود تا مشکلی براي ایجاد پلکان نداشته باشیم.

روش جزء به جزء:

این روش در مواردي که عمق گودبرداری کم و ساختمان همسایه ناپایدار باشد مورد استفاده قرار می گیرد. در این صورت خاك به صورت جزء به جزء با عرض کم، توام با شمع کوبی و آجر چینی یا سنگ کوبی زیر ستون هاي همسایه خاك برداري می شود. استفاده از معماران تجربی و مجریان ذي صلاح در این مورد توصیه می شود و نوع خاك در این روش بسیار مهم می باشد.